Konstrukcja

dywagacje na temat konstrukcji wzmacniacza lampowego

Triody czy pentody?
W lampowych wzmacniaczach mocy znacznie częściej stosuje się pentody i tetrody strumieniowe niż triody. Jednocześnie niektóre wzmacniacze daje się skonfigurować w "trybie pracy triodowym", co ma zapewniać lepszą jakość dżwięku. Dlaczego więc nie stosuje się triod "z definicji"? Otóż mają one i wady:
  • Triody wymagają większego napięcia wysterowania. Może to komplikować konstrukcję poprzedniego stopnia wzmacniacza.
  • Wzmacniacze na triodach mają zdecydowanie mniejszą sprawność energetyczną. Oznacza to, ze wzmacniacz na pentodach przy podobnej konstrukcji dostarczy większej mocy.
Zalety triod to:
  • Triody generuja mniejsze zniekształcenia nieliniowe.
  • Triody mają zdecydowanie mniejsze zniekształceia intermodulacyjne.
  • Również szumy triod są mniejsze, choć we wzmacniaczach mocy nie ma to praktycznego znaczenia.
  • Triody mają mniejszą oporność wewnętrzną.
Gdy ważna jest moc, a zniekształcenia mają znzczenie drugorzędne (na przykład we wzmacniaczach gitarowych) - można wybrać pentody. W urządzeniach o wyższej jakości warto się zastanowić nad triodami (lub nad pentodami w połączeniu triodowym). Tak zwany układ "ultra linear", czyli pentodowy z siatką ekranującą zasilaną z odczepu transformatora ma własności pośrednie.

Układy z przełączanym trybem pracy nie budzą zaufania - optymalny dobór punktu pracy lampy i transformatora jest inny dla pentody niż dla triody - taka konstrukcja da zawsze gorszy rezultat od projektu "czystego" (przynajmniej w jednym z trybów). Poniższe dwa rysunki ilustrują fakt, że dla pentody istnieje optymalna impedancja obciążenia, przy której największa jest oddawana moc, a najmniejsze są zniekształcenia nieliniowe (skądinąd wiadomo, że głównie trzecia harmoniczna). Triody pracują raczej na mniejszą impedancję obciążenia. Przy jej wzroście maleje moc, ale także maleją zniekszrtałcenia nieliniowe (głównie druga harmoniczna).
Rys. 1. Zależność mocy oddawanej przez triodę AD1 i zawartości harmonicznych od napięcia wysterowania i oporności obciążenia przy całkowitym wysterowaniu. (Ua0=250V; Ia0=60mA) [1].
Rys. 2. Zależność mocy oddawanej przez pentodę AL4 i zawartości harmonicznych od napięcia wysterowania i oporności obciążenia przy całkowitym wysterowaniu. (Ua0=250V; Us2=250V; Ia0=36mA) [1].

  1. Poradnik Radio- i Teleelektryka; praca zbiorowa pod redakcją Jerzego Antoniewicza; Warszawa 1959; PWT
  2. Poradnik Radioelektronika; Praca zbiorowa; Warszawa 1973; WKŁ

Ostatnia modyfikacja: 26.05.1999
Powrót do lampowych różności